Wystawa
Przerwane połączenia
w Małym Salonie Zachęty, 28.10 - 26.11.2006

Marcell Esterházy, v.n.p. v2.0, 2006
Jakup Ferri, Jakup, wróć/jakup come back, 2003
Angelika Fojtuch, onitoja/they are me, 2003
Marzena Nowak, Krótkie historie/Short Stories , 2005
Marzena Nowak, Olivia, 2005
*kadry filmów z filmów wideo/video stills,
 dzięki uprzejmości artystów/courtesy of the artists
 

Przerwane połączenia
28.10 - 26.11.2006

Mobilność, nomadyzm, wyzwolenie od ograniczeń geofizycznych i barier społecznych to najważniejsze dążenia współczesnych globalnych elit, w tym producentów kultury, a zwłaszcza artystów. Swoboda poruszania się jest przywilejem, który według Zygmunta Baumana dzieli społeczeństwo na tych, którzy z niego korzystają i na zdegradowanych poprzez bezruch. To szybkość i mobilność kreują współczesny język publiczny ekonomii i kultury, spychając na margines inne formy życia. W krajach postkomunistycznych, doświadczających transformacji systemowej, poddanych z opóźnieniem deterytorializacji, rozpędzanej przez kapitalizm polaryzacja ta ma szczególnie intensywny charakter, wynikający być może z chęci przyspieszenia i nadrobienia czasu. Zgodnie z diagnozą Paulo Virilio o „końcu geografii”- czyli o odległościach i przestrzeni rozumianych jako konstrukcje społeczne zależne od prędkości, z jaką można je pokonać lub zanegować poprzez poruszanie się w cyberprzestrzeni i w „czasie rzeczywistym”- różnica stylu życia oddziela ludzi mieszkających w fizycznym sensie niedaleko, pochodzących z jednej wspólnoty państwowej, lokalnej czy rodzinnej. Do nomadycznej eksterytorialności aspirują w szczególności młodzi artyści, wchodząc w globalny obieg sztuki poprzez uczestnictwo w międzynarodowych wystawach i programach studyjnych. Jednocześnie to właśnie oni – beneficjenci globalizacji, stawiają pytania o koszty emocjonalne adaptacji do bycia mobilnym, o kwestie dezintegracji, alienacji, a także zakorzenienia, tożsamości, pamięci i kierują swoją uwagę ku tym, którzy zostają w miejscu.

Prace wideo Jakupa Ferri i Marcella Esterházy podejmują problem funkcjonowania w dwóch odrębnych planach czasu i przestrzeni, a tym samym w odmiennej rzeczywistości społecznej. Film Jakup, wracaj Jakupa Ferri powstał przy okazji wystawy In den Schluchten des Balkan autorstwa René Block`a w Kunsthalle Fridericianum w Kassel w 2003 r. W życiu młodego, pochodzącego z Kosowa artysty było to szczególnie ekscytujące wydarzenie, udział w pierwszej wystawie na Zachodzie, obietnica – jak się wkrótce okazało spełniona – rozpoczęcia międzynarodowej kariery. Ferri sfilmował stęsknionych rodziców czekających na jego powrót do domu, żyjących w statycznej lokalności, respektującej granice i odległości wyznaczone przez zakorzenienie i ograniczone do bliskich współrzędnych możliwości poznania. Zjawisko alienacji, wykluczenia spowodowane przez społeczną nieprzydatność nieruchliwości i powolności, jakie cechują starość, jest punktem wyjścia dla filmu Marcella Esterházy v.n.p. v2.0. Artysta zdokumentował niedzielny, rodzinny obiad, w którym uczestniczy jego dziadek. Zastosował przy tym efekt przyspieszenia, dzięki któremu naturalnie bardzo spowolnione ruchy dziadka wyglądają spokojnie i dostojnie, natomiast gesty i rozmowy pozostałych osób sprawiają wrażenie zdeformowanych, nieczytelnych i absurdalnych z powodu nadmiernej prędkości. Gdyby nie ten trik montażowy, powolne ruchy dziadka byłyby zupełnie „niefilmowe”, wystawiając cierpliwość widza na próbę. Zabieg artysty przywraca medialnie życie i godność starszej osobie za cenę skrócenia i zniekształcenia czasu prezentacji jego młodszego otoczenia.

Prace Marzeny Nowak i Angeliki Fojtuch stanowią próbę podjęcia komunikacji z rodziną i przeszłością, konfrontacji z korzeniami, tożsamością. W wideo Proste historie Marzena Nowak sfilmowała ojca w domu rodzinnym, opowiadającego anegdotę o przygodzie, która przytrafiła się mu wkrótce po ślubie z matką artystki. Starą i dobrze znaną w bliskim gronie historię ojciec opowiada w żywy, emocjonalny sposób, tak jakby dopiero co się wydarzyła. To rodzaj wymagającej skupienia i cierpliwości intymnej komunikacji, przekazywania historii w oparciu o ograniczone możliwości jednostkowej pamięci. Nadanie tej sytuacji medialnej reprezentacji wydobywa ją z niszy prywatności, pokazuje osobiste relacje i pamięć jako decydujące dla formowania tożsamości.

Świadomość rozstania, konieczności opuszczenia domu, zdefiniowania jego pojęcia na nowo, towarzyszy Olivii – drugiemu filmowi Marzeny Nowak pokazywanemu na wystawie, który pokazuje ostatnie chwile młodej dziewczyny tuż przed przeprowadzką z mieszkania, moment pożegnania z przesyconym wspomnieniami pokojem dziecinnym.

Tożsamość wynikająca z pochodzenia, więzów rodzinnych, nazwiska funkcjonuje w pracy wideo Angeliki Fojtuch onitoja jako kod wpisany w psychikę i ciało jednostki niezależnie od życiowych wyborów. Przeszłość, rodzinne dziedzictwo zdaje się być zarówno oparciem, zakorzenieniem w przeszłości jak i osaczającym ciężarem, losem na który nie ma się wpływu.

Kurator Joanna Sokołowska

 

W wystawie biorą udział:

Marcell Esterházy
ur. w 1977; mieszka i pracuje w Marsylii i Budapeszcie

Jakup Ferri
ur. 1981; mieszka i pracuje w Prisztinie

Angelika Fojtuch
ur. w 1978; mieszka i pracuje w Gdyni

Marzena Nowak
ur. w 1977; mieszka i pracuje w Warszawie

W piątek 17 listopada o godzinie 19.30 w Zachęcie odbędzie się performance Angeliki Fojtuch, szczegóły wkrótce na stronie www.zacheta.art.pl i www.portperformance.net


Oficjalny przewoźnik PLL LOT
Sponsorzy galerii Lidex, Netia
Partner technologiczny galerii Microsoft
Sponsorzy wernisażu Blikle, Freixenet
Patroni medialni Gazeta Wyborcza, Polskie Radio, Polityka, TVP,
The Warsaw Voice, Onet.pl, EMPiK

 

Powrót do strony wydarzeń