CYFROGRAFIA Tworzymy wizerunek fotografii XXI wieku

Tworzymy wizerunek fotografii XXI wieku, warto o tym pamiętać ilekroć naciska się spust migawki, a potem pracuje w cyfrowej ciemni, edytując pliki obrazu obrazu w programie graficznym.

Ci wszyscy oburzeni gdy wspomina się o fotografii przetworzonej i wręcz przekreślający ją jako formę obrazu fotograficznego, powinni przypomnieć sobie, że fotomontaż, przekształcanie zdjęcia nie są niczym nowym, a jedynie dzięki możliwościom programów komputerowych stały się po prostu nieco łatwiejsze.

Ponad wszelką wątpliwość fotografia XXI wieku będzie w przyszłości wspominana jako złota era fotomontażu i cyfrowej stylizacji, głównie dzięki ogromnej popularyzacji aparatów cyfrowych i programów graficznych. Jednak XXI wiek bynajmniej nie jest początkiem tych technik.

Zerknijmy w przeszłość. Cofnijmy się chociażby do roku 1989
i przypomnijmy sobie prace czeskiego twórcy Michal'a Macku...

Michal Macku, bez tytułu, 1989

Michal Macku, bez tytułu, 1989

Zadziwiająca jest fobia niektórych fotografów, aby przypadkiem w swoich poczynaniach w programie graficznym nie odejść zanadto od "starej, dobrej, prawdziwej fotografii". Jednak choćby przykład Michala Macku pokazuje, że jakaś jedna, jedyna słuszna forma fotografii to zupełna iluzja, a wszystkie formy wyrazu są równie wartościowe niezależnie od tego, w jaki sposób dany efekt się uzyskuje. Dzisiejsza fotografia, w szczególności cyfrografia czyli obraz przetworzony, czerpie inspiracje z przeszłości, kontynuuje wcześniej podjęte wątki i dąży ku realizacji koncepcji, których pełne wyrażenie mogło być niegdyś bardzo trudne, choć nie niewykonalne. Wydaje się, że lęk przed fotografią przetworzoną wynika z ignorancji, ze zwyczajnego braku wiedzy, iż współczesne przypadki stylizacji i fotomontażu nie są chwilowym tworem popkultury, ale sięgają korzeniami głęboko w kanon fotografii XX wieku.

Michal Macku

Michal Macku

Michal Macku

Przykre jest zacietrzewienie zwłaszcza niektórych polskich fotografów, którzy opierają się postępowi jakby był czymś wypaczającym, chwilowym i przemijającym. Tymczasem można sięgnąć w przeszłość jeszcze dalej, żeby się przekonać, że dzisiejsza fotografia, czerpiąca z surrealizmu garściami, paradoksalnie ma swoich praprzodków w owej dość ignorancko kultywowanej "jedynej, słusznej fotografii" czy też jak słyszałem na pewnym wykładzie "fotografii bez cyfrowych udziwnień".

Philippe Halsman, rok 1948

Philippe Halsman, około 1950

Wynn Bullock, około 1940

Marta Hoepffner, solaryzacja, około 1950

Marta Hoepffner, fotomontaż, solaryzacja, około 1967

Podsumowując, chęć ukazania obrazu w sposób inny niż "jak go klisza widziała", nie jest niczym nowym. Wręcz przeciwnie - fotograficy od zawsze sięgali po rozmaite techniki, które umożliwiały im realizację wizji artystycznych w sposób możliwie najpełniejszy. Nie ma więc żadnego powodu, aby dzisiaj, kiedy nowoczesne narzędzia są o niebo doskonalsze od tych, którymi dysponowali nasi przodkowie, zamykać się na bujny arsenał wyrazu. Czerpmy z potencjału fotografii cyfrowej, tworząc jeszcze bardziej interesujący i oryginalny wizerunek fotografii - fotografii XXI wieku, która żyję teraźniejszością, ale pamięta o przeszłości.

Alexander Rodchenko, fotomontaż, 1923

Joseph Renau, fotomontaż