Zobacz też skrótowy tekst o charakterystyce tonalnej tutaj.

Korekta tonalna — modyfikacja jasności obrazów — to jedna z najpotężniejszych i najskuteczniejszych funkcji programu Photoshop. Wydaje się niekiedy, że jej działanie jest niemal magiczne, lecz tak naprawdę nie ma tu nic nienaukowego. Gdy zrozumiesz proces modyfikacji tonalnej obrazu — wszystko wyda Ci się jasne i logiczne. Pogłębiona znajomość Photoshopa (i co ważniejsze — zyski czasowe) wynagrodzi Ci utratę „czarodziejskiej” mocy. Korekta tonalna jest kluczem do uzyskania prawidłowego kontrastu obrazu. Tworzy różnicę pomiędzy płaskim zdjęciem a zdjęciem doskonale wyeksponowanym, przyciągającym uwagę oglądającego. Jednak korekta tonalna idzie jeszcze dalej. Okazuje się, że modyfikacja balansu kolorów na obrazie to nic innego jak korekta tonalna poszczególnych kanałów barwnych. Tak naprawdę każdy proces edycyjny wykonywany w Photoshopie powiązany jest z pewną korektą tonów. W rozdziale 7., zatytułowanym „Cyfrowa ciemnia”, pokażemy bardziej zaawansowane sposoby edycji obrazów oparte na korekcie tonalnej, ale w tym rozdziale omówimy podstawowe narzędzia do modyfikacji tonów oraz efekty ich użycia. Większa część tego rozdziału poświęcona jest dwóm istotnym poleceniom: Levels (Poziomy) i Curves (Krzywe) — umiejętność posługiwania się tymi narzędziami stanowi pierwszy i najważniejszy krok do opanowania trudnej sztuki korekcji tonalnej w Photoshopie! Prócz nich znajdziesz w tym rozdziale opis kilku innych przydatnych poleceń z menu Image/Adjustments (Obrazek/Dopasuj).

Rozciąganie i ściskanie bitów

Obrazy, nad którymi pracujesz w Photoshopie, składają się prawdopodobnie z co najmniej jednego 8- bitowego kanału, w którym każdy piksel reprezentowany jest przez wartość od 0 (czerń) do 255 (biel). Obrazy w skali szarości składają się z tylko jednego takiego kanału, podczas gdy obrazy kolorowe mogą mieć ich trzy (RGB) lub cztery (CMYK). Jeśli jesteś żądny przygód, możesz spróbować edycji obrazów w trybie 16 bitów na kanał, co odpowiada zakresowi od 0 (czerń) do 32 768 (biel).

Wykonując operacje korekty tonalnej, rozciągasz lub zwężasz różne fragmenty zakresu tonalnego, co pociąga za sobą nieodwracalną utratę informacji. Należy także pamiętać, że w przypadku kanałów o głębi 8-bitowej tracimy stosunkowo więcej informacji, niż ma to miejsce podczas edycji kanałów 16-bitowych. Aby się o tym przekonać, wykonaj następujący eksperyment:

1. Utwórz w Photoshopie nowy obraz w skali szarości o wymiarach 7 na 5 cali, w rozdzielczości 72 ppi, w trybie 8 bitów na kanał.

2. Za pomocą narzędzia Gradient (Gradient) utwórz poziomy gradient od czerni do bieli (trzeci na palecie standardowych gradientów w przyborniku dostępnym na pasku opcji), rozciągnięty na całą szerokość obrazu.

3. Z menu Image/Adjust (Obrazek/Dopasuj) wybierz polecenie Levels (Poziomy) i zmień parametr gamma — środkowe pole w grupie Input Levels (Poziomy wejścia) — na 2.20, a następnie kliknij OK (patrz rysunek 6.1). Zwróć uwagę na to, że półcienie stały się znacznie jaśniejsze, lecz możesz już dostrzec efekt pasmowania na ciemnych obszarach obrazu.

4. Ponownie wybierz polecenie Levels (Poziomy) i zmień parametr gamma na 0,5. Półcienie wyglądają teraz prawie jak na początku, lecz powinieneś dostrzec, że zamiast gładkiej gradacji na obrazie pojawiły się pasy (patrz rysunek 6.2).

Co się zatem stało? Wykonując pierwszą modyfikację parametru gamma, rozjaśniłeś półcienie — rozciągając zakres cieni i kompresując zakres świateł. Za drugim razem przyciemniłeś półcienie, rozciągając światła i zwężając cienie.

To rozciąganie i ściskanie spowodowało jednak utratę informacji o niektórych poziomach szarości. Zamiast gładkiego przejścia tonalnego, składającego się z pewnej liczby pikseli dla każdej wartości od 0 do 255, otrzymaliśmy histogram, w którym niektóre z poziomów przestały istnieć — piksele o pewnych wartościach zostały usunięte. Gdybyśmy policzyli, okazałoby się, że utraciliśmy około 76 poziomów.

Rysunek 6.1. Modyfikacja parametru gamma

Rysunek 6.2. Strata informacji o obrazie podczas korekty tonalnej Przed korektą tonalną Po dwóch modyfikacjach parametru gamma Chociaż wykonanie korekty tonów może być mało widoczne na obrazie, to jej wpływ na dane tworzące ten obraz jest ogromny, co ukazuje histogram Histogram dla szarego paska po prawej stronie obrazu

W miarę wykonywania kolejnych korekt tonalnych, smużenie będzie coraz większe i bardziej widoczne, ponieważ w tym procesie usuwanych jest coraz więcej informacji. Po wykonaniu sześciu korekcji parametru gamma zostanie tylko około 55 z 256 poziomów szarości. Nie ma możliwości odzyskania utraconych informacji. Teraz powtórz ten eksperyment, ale tym razem utwórz plik w trybie 16 bitów na kanał — w oknie dialogowym New (Nowy) z menu po prawej stronie listy Color Mode (Tryb koloru) wybierz pozycję 16-bit (16 bitów na kanał). Różnice pomiędzy efektami uzyskanymi w tych dwóch eksperymentach są znaczące (patrz rysunek 6.3).
 

Rysunek 6.3. Utrata danych w procesie korekty tonalnej Histogram opisujący szary pasek po prawej stronie obrazu

Jak wspomnieliśmy już wcześniej, tego typu eksperyment obrazuje najczarniejszy scenariusz, jaki może przytrafi ć się podczas korekcji obrazu. Żaden zaawansowany użytkownik Photoshopa ze znajomością podstawowych zasad rządzących retuszem obrazu nie przeprowadzałby kolejnych poprawek tonalnych, nie anulując uprzednio skutków poprzednich, nieudanych zmian (a Ty, przeczytawszy ten akapit, na pewno też nigdy już tego nie zrobisz!). Dwa najważniejsze wnioski, jakie płyną z wykonanych doświadczeń, brzmią następująco:

* Należy unikać nakładania na siebie kolejnych operacji związanych z korekcją obrazu, których efekty w pewnym stopniu się niwelują.

* Utrata danych w przypadku obrazów 16-bitowych jest znacznie mniejsza niż w przypadku zdjęć o głębi 8 bitów na kanał.

Dowolna korekcja tonalna obrazu może mieć następujące skutki:

* Rozciągnięcie zakresu tonalnego sprawia, że piksele, których wartości sąsiadowały ze sobą po korekcji, mogą zostać „odsunięte” od siebie na kilka poziomów. Zbyt intensywne zwiększanie różnic pomiędzy wartościami pikseli prowadzi do utraty ciągłości gradientów i płynnych przejść tonalnych. W wielu miejscach obrazu mogą pojawić się wyraźne granice, rozdzielające kolejne wartości tonalne.

* Zawężanie, czyli mówiąc innymi słowy — kompresja zakresu tonalnego sprawia, że piksele, których wartości dotychczas były różne, znajdą się na tym samym poziomie jasności. Nadmierna kompresja zakresu tonalnego powoduje utratę cennych szczegółów obrazu.

Mówiąc krótko, dowolna korekcja i retusz obrazu wymaga pewnych kompromisów. Więcej informacji na ten temat znajdziesz w ramce „Diabeł tkwi w szczegółach: problemy podczas korekty tonalnej” na następnej stronie.

O utracie informacji z pewnym dystansem

Ze zjawiskiem utraty informacji o obrazie mamy do czynienia od początku istnienia fotografii. Otaczający nas świat epatuje nasz zmysł wzroku wspaniałymi obrazami, których kontrast może sięgać zawrotnych wartości — na przykład 100000:1. Po zarejestrowaniu  go na kliszy lub przy użyciu matrycy światłoczułej aparatu cyfrowego kontrast sceny maleje — w przypadku szczególnie dobrych warunków i sprzętu — 10000:1. W chwili, gdy będziesz chciał odwzorować zdjęcie na papierowej odbitce, otrzymasz kontrast rzędu 500:1.
 

Utrata informacji o obrazie może się wydawać bardziej straszna, niż jest w rzeczywistości. Zwykle nie wykonujemy tak znacznych korekt obrazu jak w zaprezentowanym przykładzie. Niemniej jednak powinien on posłużyć jako lekcja, z której należy zapamiętać następujące zasady:

* Wszystkie modyfikacje tonalne pociągają za sobą utratę pewnej ilości informacji o obrazie.

* Utrata informacji o obrazie jest bezpowrotna.

* Stosunkowo znacznie mniej informacji tracimy, wykonując korektę w trybie 16 bitów na kanał.

* Kolejne modyfikacje tonalne powodują jeszcze większą utratę informacji o obrazie.

Zanim zaczniesz, upewnij się, że masz od czego zacząć. Jeśli posiadasz urządzenie rejestrujące o dużej głębi koloru (co jest raczej pewne), warto doprowadzić zdjęcie do pożądanej postaci w trybie 16 bitów na kanał, tak aby obraz przekonwertowany do trybu 8 bitów na kanał był już skorygowany.

Używaj warstw dopasowania. Problemów i niekorzystnych skutków kolejnych korekt barwnych możesz uniknąć poprzez zastosowanie warstw dopasowania — zamiast wykonywania modyfikacji bezpośrednio na obrazie. Stosowanie warstw dopasowania powoduje większe zużycie pamięci i zwiększa rozmiar pliku, lecz większa elastyczność podczas edycji wynagradza wady tego rozwiązania. Ponieważ narzędzia oferowane w postaci warstw dopasowania działają tak samo jak ich odpowiedniki na obrazie jednowarstwowym — tj. Curves (Krzywe), Levels (Poziomy), Hue/Saturation (Barwa/Nasycenie) — zaczniemy od omówienia tych ostatnich.

Praca z plikami w trybie 16 bitów na kanał. Jeżeli Twój skaner lub aparat cyfrowy mają możliwości techniczne rejestrowania obrazów o dużej głębi bitowej (10, 12, 14 lub 16 bitów na kanał), to takie właśnie obrazy powinieneś wczytywać bezpośrednio do Photoshopa. W takiej sytuacji dostarczysz mu wszystkie możliwe dane, które może „zobaczyć” Twoje urządzenie. Pracując w trybie 16 bitów na kanał, masz o wiele więcej możliwości korekty i nie grozi Ci posteryzacja. W Photoshopie CS2 na obrazach w trybie 16 bitów na kanał można wykonać prawie wszystkie operacje, które przeprowadzało się na plikach w trybie 8 bitów na kanał, zatem jedynym powodem przekształcania plików do trybu o niższej głębi bitowej jest uzyskana w ten sposób oszczędność miejsca i czasu. Zauważ, że dane w formacie RAW pochodzące z aparatów cyfrowych są zawsze edytowane w trybie dużej głębi.

Zminimalizuj stopień korekty tonalnej. Niewielkie modyfikacje zakresu tonalnego są znacznie mniej destruktywne niż znaczne ingerencje. Im bardziej chcesz zmienić obraz, tym więcej kompromisów będziesz musiał zawrzeć w celu uniknięcia nieuchronnej posteryzacji, artefaktów związanych z występowaniem szumu oraz utraty szczegółów w jasnych i ciemnych partiach obrazu.

Bądź zdecydowany lub użyj warstwy dopasowania. Jeśli dokonasz zbyt wielu zmian, nie próbuj niczego poprawić drugą korektą — cofnij się i popraw problem. Jeśli stosujesz warstwy dopasowania, masz swobodę dokonywania zmian aż do chwili spłaszczenia obrazu.

Zabezpiecz się. Ponieważ utrata informacji o obrazie jest nieodwracalna, powinieneś się zabezpieczyć, tworząc kopię zapasową obrazu, zapisując parametry korekcji (przed ich zastosowaniem), stosując warstwy dopasowania lub wykorzystując kombinację wymienionych technik. Możesz także użyć rozmaitych funkcji historii, aby zostawić sobie otwartą drogę odwrotu — pamiętaj jedynie, że liczba stanów historii jest ściśle określona w ustawieniach programu oraz że funkcja historii może zużywać ogromne ilości pamięci RAM, szczególnie podczas tworzenia zdjęć historii czynności edycyjnych na obrazach o dużej głębi bitowej.

Utrata danych może się przydać. Czasami pewne informacje chcemy usunąć z pełną premedytacją. Na przykład żaden z wymienionych tu problemów nie ma miejsca, gdy tworzymy maski lub kanały alfa — zwykle chcemy usuwać zbędne dane z masek i kanałów alfa, ponieważ chcielibyśmy wyeksponować jakiś fragment obrazu lub oddzielić go od tła (patrz podrozdział „Zaznaczanie obiektów krok po kroku”, który znajdziesz w rozdziale 8., zatytułowanym „Tworzenie selekcji”). Mając na względzie to wszystko, co tutaj powiedzieliśmy, przyjrzyjmy się dostępnym w Photoshopie narzędziom do korekty tonalnej.

NARZĘDZIA DO KOREKCJI TONALNEJ

Niemal całą korektę tonalną można wykonać za pomocą zaledwie dwóch podstawowych narzędzi programu Photoshop — polecenia Levels (Poziomy) i Curves (Krzywe). Opanowanie tych poleceń do perfekcji stanowi podstawowy warunek efektywnej pracy i korekcji obrazu w Photoshopie. W dalszej części rozdziału przekonasz się, że polecenia te nie zawsze stanowią najprostszy sposób na poprawną korekcję obrazu, lecz mimo wszystko znajomość ich działania stanowi podstawę do wszelkich innych technik retuszu.

Prócz wymienionych poleceń warto też zwrócić uwagę na dwie inne funkcje programu Photoshop, a mianowicie na palety Histogram (Histogram) i Info (Info). Umożliwiają one analizę obrazu i rezultatów korekty tonalnej. Zanim przejdziemy do omawiania okien dialogowych poleceń Levels (Poziomy) i Curves (Krzywe), które są dość złożone, proponujemy krótki rzut oka na narzędzia do analizy obrazu: palety Histogram (Histogram) i Info (Info).

Jesteś na pierwszej stronie tekstu
Strona pierwsza  |  Strona druga  | Strona trzecia |  Strona czwarta