Korekcja charakterystyki tonalnej zdjęcia jest jedną z najczęściej wykonywanych operacji w cyfrowej ciemni. Korygujemy rozkład tonów zarówno zdjęć bezpośrednio z aparatu cyfrowego, jak również obrazów uzyskanych przy pomocy skanera.

Umiejętność odczytywania histogramu jest bardzo przydatna już na etapie fotografowania. Wiele aparatów cyfrowych wyposażonych jest w funkcję podglądu histogramu wykonanego zdjęcia. Dzięki temu mamy wgląd w charakterystykę tonalną obrazu. Jest to rozwiązanie bardziej rzetelne niż podgląd zdjęcia na ekranie LCD, ponieważ ten często nie odwzorowuje wiernie kolorystyki.

Zajrzyj do instrukcji swojego aparatu, aby sprawdzić czy i w jaki sposób możesz wywołać histogram zdjęcia. Pozwoli Ci to oszacować naświetlenie danej fotografii tuż po jej wykonaniu.

Przeanalizujmy teraz okno kompaktowej wersji histogramu, dostępne z poziomu Photoshopa (Okno - Histogram). Pod histogramem umieściłem gradient, aby poniższe wyjaśnienia były bardziej zrozumiałe.
Histogram to wykres słupkowy przedstawiający rozkład różnych wartości tonalnych obrazu. Po lewej stronie wykresu znajdują się tony ciemne, a po prawej stronie tony jasne. Wartości skrajne 0 i 255 odpowiadają kolejno czerni i bieli.

Na osi poziomej widać zatem rozkład kolejnych wartości tonalnych (od ciemnych do jasnych). Oś pionowa informuje jak wiele pikseli obrazu znajduje się w obszarze danej wartości tonalnej.
 

Oglądając sam histogram zdjęcia można sporo wywnioskować. Jeżeli wykres przechyla się w lewą stronę, wiadomo, że w obrazie przeważają tony ciemne. Potencjalnie może to być wskazówka co do zbyt krótkiego czasu naświetlenia. Równie dobrze jednak, przewaga tonów ciemnych mogła być naszym zamiarem.

Gdy na histogramie najwyższe i najliczniejsze słupki gromadzą się przy prawej krawędzi, oznacza to stanowczą przewagę tonów jasnych. Histogram zaprezentowany poniżej, opisuje zdjęcie zaśnieżonego wzniesienia.
 

O poprawnej ekspozycji zdjęcia przyjęło się mówić, gdy zawiera ono pełen zakres tonów. Może to być mylące, ponieważ niektóre fotografie faktycznie pozbawione są obszarów o określonych wartościach tonalnych. Na przykład trudno spodziewać się po fotografii jasnego nieba, że wykres będzie obejmował wszystkie wartości.

Photoshop umożliwia także podgląd histogramu obrazu pod kątem poszczególnych kanałów składowych. W przypadku trybu RGB są to: czerwony, zielony, niebieski.



 

Warstwy dopasowania

Zanim przystąpię do omawiania konkretnych przykładów na korekcję charakterystyki tonalnej, chcę zwrócić uwagę na istotną kwestię. Każdorazowe użycie narzędzia Poziomy (Obrazek - Dopasuj - Poziomy) prowadzi do utraty części danych obrazu.


utrata danych na skutek korekcji

Ich ubytek ilustrują przerwy występujące w histogramie. Jak widać, każde kolejne użycie narzędzi korekcyjnych powoduje ubywanie następnych wartości tonalnych. Początkowo może to być niegroźne, ale konsekwencje wielokrotnego użycia mogą być nieprzyjemne. W rezultacie bowiem na zdjęciu, przejścia tonalne mogą stracić na łagodności (przejścia między poszczególnymi tonami staną się bardziej kontrastowe, wystąpi zjawisko tzw. posteryzacji).

Photoshop wyposażony jest na szczęście w warstwy korekcyjne, których użycie nie wpływa negatywnie na piksele obrazu. Mówiąc metaforycznie, warstwa korekcyjna jest swoistym filtrem położonym na zdjęciu. Modyfikuje wygląd obrazu, ale nie ingeruje w jego strukturę. Na dodatek warstwy te są bardzo elastyczne ponieważ możemy na przykład zmieniać ich przezroczystość, kumulować efekt, czy mieszać je. Inaczej mówiąc użycie warstw korekcyjnych to korygowanie bez ryzyka utraty jakości. Dopiero w etapie końcowym spłaszcza się obraz nanosząc wszystkie efekty jednocześnie.

Aby dodać warstwę dopasowania poziomów sięgnij do Warstwa - Nowa warstwa dopasowania - Poziomy, lub użyj ikony w palecie Warstwy.



Poziomy - opis okna

Przyjrzyjmy się oknu narzędzia Levels (Poziomy):



U góry okna z rozwijanego menu możemy wybrać kanał, na którym chcemy pracować (Channel; Kanał).

Poniżej są trzy pola, tzw. poziomy wejścia (Input Levels). Każde z tych trzech pól opisuje wartości wynikające z położenia suwaków. Użytkownik może dokonywać korekcji obrazu poprzez wprowadzanie stosownych wartości i/lub operowanie suwakami:

Suwak maksymalnej czerni znajduje się po lewej stronie histogramu. Operowanie tym suwakiem to edycja ciemnych tonów obrazu. Inaczej mówiąc, po przesunięciu tego suwaka w prawo ciemne tony staną się jeszcze ciemniejsze.

Suwak maksymalnej bieli znajduje się po prawej stronie wykresu. Operowanie tym suwakiem to edycja jasnych tonów obrazu. Przesuwając suwak w lewo uczynisz jasne tony jeszcze jaśniejszymi.

Suwak gamma znajduje się w centrum wykresu i służy do edytowania (mapowania) półcieni. Przesunięcie suwaka gamma w lewo rozjaśnia średnie tony. Przeciągnięcie w prawo powoduje przyciemnienie średnich tonów jasności.

Poziomy wyjścia (Output Levels) to dwa pola opisujące wartości, które wynikają z położenia niżej usytuowanych suwaków. Po przesunięciu lewego suwaka, ciemne tony staną się jaśniejsze. Natomiast przeciągając prawy suwak przyciemniamy tony jasne.



PRZYKŁAD

Po otwarciu zdjęcia korzystamy z Okno - Histogram, lub od razu przechodzimy do Obrazek - Dopasuj - Poziomy:





Przedstawiony na ilustracji histogram opisuje stosunkowo dobrze oświetlony obraz. Zwróćmy jednak uwagę, że po lewej stronie wykresu jest wyraźny spadek tonów: mamy do czynienia z kompletnym brakiem tonów maksymalnie ciemnych.

Również po prawej stronie widać braki. Wprawdzie tu znajduje się pewna grupa pikseli, ale jest ona bardzo nieliczna.

Na załączonej ilustracji widoczny jest brak kontrastu. Biorąc pod uwagę wygląd zdjęcia i stan histogramu szybko zdajemy sobie sprawę z faktu, że jest to bardzo typowa sytuacja. Ponadto wzniesienia są wysokie i gęste, zatem obraz zawiera dostateczną ilość informacji, aby dokonać korekcji bez znaczącej utraty jakości.

Nie edytujemy obrazu bezpośrednio przy pomocy Poziomów. Zamiast tego korzystamy z bezpiecznego rozwiązania - przechodzimy do Warstwa - Nowa warstwa dopasowania - Poziomy. W oknie, które się otworzy przeciągamy suwak maksymalnej czerni i suwak maksymalnej bieli do środka histogramu:



W rezultacie poprawiamy kontrast naszego zdjęcia. Klikamy OK aby zatwierdzić.

Gdybyśmy od razu użyli Poziomów, zamiast tworzyć warstwę korekcyjną, pozostałe operacje byłyby już przeprowadzane na obrazie z ubytkami w zakresie tonalnym:
 

PRZYKŁAD

Histogramy przypominające grzebień, są charakterystyczne dla obrazów z dużymi brakami wartości tonalnych. Wiele pikseli ma te same wartości. Obraz, którego histogram zawiera liczne przerwy lepiej pozostawić bez korekcji, ponieważ może to wywołać znaczną utratę jakości zdjęcia.



PRZYKŁAD

 

W niektórych przypadkach warto manipulować suwakami w każdym kanale osobno. Może to dać lepsze rezultaty niż globalna korekcja. Pozwala to bowiem uwzględnić różnice w poszczególnych kanałach.



 

Powrót do spisu artykułów