OBIEKTYW

Nazywany „okiem” aparatu fotograficznego, zbudowany jest z soczewek skupiających światło i rzutujących obraz na matrycę. Ma równie decydujący wpływ na jakość zdjęć, jak rozdzielczość matrycy, szczególnie gdy rozdzielczość ta jest wysoka. Często się zdarza, że kiedy porównujemy zdjęcia z dwóch różnych cyfrówek o takiej samej liczbie pikseli matrycy, wyraźnie widzimy, że zdjęcia z jednej są lepsze – ostrzejsze, bardziej wyraziste. Zwykle jest to zasługą zamontowanego w tym aparacie obiektywu wyższej klasy.

Większość konsumenckich aparatów cyfrowych ma obiektyw wbudowany, wymienne obiektywy występują w lustrzankach. W przypadku lustrzanki najczęściej kupujemy na początek korpus aparatu z jednym, stosunkowo uniwersalnym obiektywem, a potem rozszerzamy swój komplet optyki o następne obiektywy, przeznaczone do konkretnego rodzaju zdjęć. Gdy decydujemy się na zakup cyfrowego kompakta, parametry wbudowanego obiektywu są dla nas istotnym kryterium wyboru konkretnego modelu.
Najczęściej kompakty wyposażone są w 3-krotne zoomy, czyli obiektywy pozwalające na 3-krotną zmianę ogniskowej (popularnie mówi się o 3-krotnym zbliżeniu), ale istnieją też modele z wmontowanym zoomem aż 12-krotnym. Im większy jest zakres zooma, tym bogatsze możliwości zdjęciowe oferuje aparat, ale trzeba liczyć się z tym, że wyższa będzie jego cena, a także większe gabaryty. Na rynku istnieją też kompakty z obiektywem stałoogniskowym, czyli nie dającym możliwości uzyskiwania zbliżeń - niektóre z nich to prawdziwe miniaturki. Ponieważ z reguły obiektywy stałoogniskowe, szczególnie te markowe, dają lepszą jakość obrazu niż zoomy (wynika to głównie z zastosowania w ich konstrukcji mniejszej liczby soczewek) nie należy z góry skreślać tego typu modeli, tym bardziej, że są one stosunkowo tanie.

Przy ogniskowej najmniejszej, czyli w ustawieniu WIDE (szerokokątnym) obiektyw daje największe pole widzenia i najmniejsze zbliżenie, przy ogniskowej największej, czyli w ustawieniu TELE – najmniejsze pole widzenia i największe zbliżenie. Przy ustawienie WIDE fotografujemy na przykład rozległe krajobrazy, czy wnętrza a przy ustawieniu TELE na przykład twarze osób, czy różne detale. Zmiany ogniskowej w kompakcie dokonujemy zwykle suwakiem, dźwigienką lub klawiszem, umiejscowionymi gdzieś w zasięgu palców prawej ręki.

Przy wstępnej ocenie obiektywu kompakta należy brać pod uwagę to, czy wiadomo, kto jest jego producentem. Uznani producenci fotograficznej optyki, tacy jak Canon, Nikon, Olympus czy Pentax, dzięki swojemu doświadczaniu w tej dziedzinie na ogół oferują lepsze obiektywy niż nieznani producenci niezależni. Istotnym parametrem jest też jasność obiektywu, określana wartością najmniejszej przysłony, na przykład f/2.8. Im liczba jest mniejsza, tym obiektyw jest jaśniejszy, co pozwala bezproblemowo fotografować w gorszych warunkach oświetleniowych. Jasność zooma z reguły zmienia się wraz z ogniskową (na przykład f/2.8-4.9), oceńmy więc obie skrajne wartości.

Ogniskowa obiektywu mierzona jest w milimetrach (mm). Pewien kłopot może sprawić podawanie przez producentów zakresu ogniskowych kompakta w dwojaki sposób. Pierwszy to określenie ogniskowych rzeczywistych, na przykład 4.6-22.2 mm. Wartości te są mniejsze niż typowe dla kompaktów analogowych, ponieważ mniejsza jest powierzchnia, na którą rzutowany jest obraz, czyli matryca w porównaniu z klatką filmu małoobrazkowego. Drugi sposób to podawanie ogniskowych ekwiwalentnych, to znaczy takich, jakie w aparacie analogowym dawałyby ten sam zakres kątów widzenia. Drugi sposób jest lepszy, pozwala bowiem porównać możliwości zdjęciowe kompaktów z matrycami różnej wielkości, a poza tym daje o nich wyobrażenie. Lata fotografowania aparatami analogowymi spowodowały, że przyzwyczailiśmy się do przekładania wartości ogniskowej na efekt zdjęciowy. Wiemy, że 28 mm czy 35 mm oznacza obiektyw szerokokątny, czyli widzący szerzej niż ludzkie oko, 50 mm to obiektyw standardowy, gwarantujący naturalność uzyskanej perspektywy na zdjęciu, 100 mm idealnie nadaje się do portretów, a 200 mm czy 300 mm pozwala fotografować bardzo oddalone obiekty. Podanie zatem w specyfikacji kompakta, że ekwiwalentny zakres ogniskowych wynosi 28-135 mm dokładnie określa, jakiego typu zdjęcia możemy nim wykonywać, podczas gdy rzeczywisty zakres 4.6-22 mm nic nam w zasadzie nie mówi.

Osobnego omówienia wymaga wymienna optyka do lustrzanek - to bardzo szeroki temat. Najważniejsza jest świadomość, że jeśli wcześniej fotografowaliśmy lustrzanką analogową i zgromadziliśmy komplet obiektywów do niej, to wcale obiektywy te nie muszą dobrze współpracować z lustrzanką cyfrową tego samego producenta, nawet jeśli fizycznie da się je do niej wpiąć. Zazwyczaj możliwe jest to tylko w przypadku wysokiej klasy obiektywów profesjonalnych, natomiast typowe obiektywy amatorskie dają z cyfrowymi lustrzankami kiepską jakość obrazu. Wynika to przede wszystkim z nieodpowiedniej konstrukcji (mówi się o braku tak zwanej „telecentryczności”) i zbyt małej ostrości obrazu tworzonego na mniejszej niż klatka małoobrazkowego filmu matrycy. Z tego też powodu pojawiły obiektywy „cyfrowe”, specjalnie przystosowane do współpracy z cyfrowymi lustrzankami - ich oferta jest stale rozwijana. O ile zakup korpusu lustrzanki cyfrowej jest dziś stosunkowo tanią inwestycją, nawet poniżej 3 tysięcy złotych, to zakup kompletu „cyfrowej” optyki – jeśli w pełni chcemy wykorzystać możliwości zdjęciowe lustrzanki – już nie.
 

PORADY

3-krotny zoom w cyfrowym kompakcie z reguły jest całkowicie wystarczający do większości amatorskich zastosowań. Wybierając aparat zwracajmy jednak uwagę, od jakiej ogniskowej zoom ten „startuje”. W praktyce okazuje się bowiem, że zwykle brakuje nam możliwości objęcia jak najszerszego kadru – przy fotografowaniu we wnętrzach, czy grup osób. Szerszy kąt widzenia niż typowa początkowa (ekwiwalentna) ogniskowa 35 mm daje nam ogniskowa 28 mm. Modeli cyfrówek z obiektywem „startującym” od około 28 mm jest na rynku coraz więcej.

Ponieważ bardzo istotnym czynnikiem dla uzyskania wysokiej jakości obrazu jest stan przedniej soczewki obiektywu – nie powinno być na niej żadnych rys, odcisków palców, czy kurzu, warto o nią dbać. Zdecydowanie lepszym rozwiązaniem od stosowanego w niektórych modelach cyfrówek dekielka na obiektyw jest zasłonka obiektywu, która automatycznie zamyka się przy wyłączeniu aparatu. Jeśli jest to jednak dekielek, przywiążmy go na „smyczy” do aparatu, co uchroni nas przed jego zgubieniem.
 

Powrót do poradnika